Werkelijk rendement op beleggingen

Voor beleggers is tegenbewijs in box 3 vaak het interessantst, vooral over jaren waarin de beurs daalde. Maar het werkelijk rendement op beleggingen uitrekenen is ook het onderdeel waar de meeste fouten worden gemaakt. Wat is een storting? Vul je bruto of netto dividend in? En wat doe je met kosten? Op deze pagina lees je hoe het werkt voor aandelen, ETF’s en fondsen, en waar je de bedragen vindt.

Zo bereken je het werkelijk rendement op beleggingen

Per beleggingsrekening heb je vijf bedragen nodig. In het formulier over 2024 heten ze zo (bij een ander jaar staat daar dat jaar):

1. “Brutodividend op aandelen of rente op obligaties”
2. “Waarde op 1 januari”
3. “Waarde op 31 december”
4. “Aankopen en stortingen in 2024”
5. “Verkopen en onttrekkingen in 2024”

Je werkelijk rendement is dan:

brutodividend + waarde 31 december − waarde 1 januari − aankopen en stortingen + verkopen en onttrekkingen

Ongerealiseerde koerswinst telt mee. Ook als je niets verkocht, is een stijging van de waarde rendement, en een daling negatief rendement.

Stortingen en onttrekkingen: wat valt eronder?

Een storting is geld of een bezitting die erbij komt, een onttrekking is wat eruit gaat. Zet je € 10.000 op je beleggingsrekening, dan stijgt de waarde met € 10.000, maar dat is geen rendement. Daarom trek je stortingen af en tel je onttrekkingen op.

Hoe je dat invult, hangt af van hoe je rekening is opgebouwd:

• Met een aparte tegenrekening bij een bank: het geld op die tegenrekening vul je in bij de bankrekeningen. Bij je beleggingen vul je dan de aankopen in als “aankopen en stortingen” en de verkopen als “verkopen en onttrekkingen”.
• Zonder aparte tegenrekening (geld en effecten samen bij je broker): je vult alles in bij beleggingen. Wat je koopt en verkoopt binnen je rekening, valt tegen elkaar weg. Geld dat van je bankrekening naar je broker gaat of terug, telt als storting of onttrekking. Daarnaast verwerk je dividend en kosten zoals hieronder staat. Rente op het geld bij je broker vul je niet apart in, want die zit al in de eindwaarde.

Dividend en kosten binnen je rekening

Valt het dividend op je beleggingsrekening zelf, dan zit het netto dividend al in je eindwaarde. Vul je daarnaast alleen het brutodividend in, dan tel je het dubbel. Zo doe je het wel:

• vul het brutodividend in, vóór aftrek van dividendbelasting;
• tel het netto dividend dat op je rekening bleef op bij “Aankopen en stortingen”;
• tel kosten die van je rekening gingen op bij “Verkopen en onttrekkingen”, zodat ze niet als verlies meetellen. Kosten zijn niet aftrekbaar.

Zo rekent ook de rekentool: kies bij “Waar kwam het dividend terecht?” voor “Op mijn beleggingsrekening” en vul de ingehouden dividendbelasting in; de tool telt het netto dividend dan zelf als storting. FiscAlert gebruikt dezelfde werkwijze, maar de Belastingdienst heeft haar niet uitdrukkelijk bevestigd. Gebruik je een totaal van je aanbieder, kijk dan wat erin zit: Meesman telt herbelegd dividend als aankoop, ABN AMRO telt contant dividend niet als storting.

Brutodividend en dividendbelasting

Vul altijd het brutodividend in, vóór aftrek van dividendbelasting. De ingehouden Nederlandse dividendbelasting blijft verrekenbaar, ook als je werkelijk rendement negatief is. Buitenlandse bronbelasting loopt via de regels voor voorkoming van dubbele belasting; bij een negatief werkelijk rendement schuift die door.

Kosten zijn niet aftrekbaar

Transactiekosten, beheerkosten, bewaarloon en servicekosten van je broker mag je niet aftrekken. Kosten die al in de koers van een fonds zitten, zoals de lopende kosten van een ETF, hoef je niet apart te verwerken. Ze zitten al in de waarde.

Op internet staat soms dat beheer- en transactiekosten wel aftrekbaar zijn. Volgens de Belastingdienst klopt dat niet.

Twee rekenvoorbeelden

Een slecht beursjaar (eigen voorbeeld, 2022)

Je bent alleenstaand. Je aandelen waren op 1 januari € 80.000 waard en op 31 december € 70.000. Je kocht voor € 5.000 bij en ontving € 1.500 brutodividend op je bankrekening. Je had verder alleen een betaalrekening zonder rente.

Je box 3-inkomen over 2022 wordt € 0. Hoeveel je terugkrijgt, hangt af van het fictieve rendement op je aanslag 2022, maal het tarief van 31%.

Een goed beursjaar (eigen voorbeeld, 2023)

Dezelfde aandelen stegen in 2023 van € 70.000 naar € 84.000. Je kocht voor € 3.000 bij en ontving € 1.400 brutodividend. Je werkelijk rendement is € 1.400 + € 84.000 − € 70.000 − € 3.000 = € 12.400.

Je fictieve rendement over 2023 is ongeveer (€ 70.000 − € 57.000) × 6,17% = € 802. Het werkelijke rendement is veel hoger, dus over 2023 levert doorgeven niets op. Zo kan het per jaar verschillen.

Welke jaren lonen voor beleggers?

De Belastingdienst geeft deze gemiddelden voor aandelen:

Voor de meeste aandelenbeleggers is 2022 het jaar om naar te kijken. Over 2021 en 2023 lag het gemiddelde ruim boven het forfait. Beleg je in obligaties, of bleef je portefeuille achter, dan kan het anders uitpakken. Over 2018 en 2020, ook slechte jaren, kun je alleen tegenbewijs leveren als je destijds bezwaar maakte en een brief kreeg; zie welke jaren.

Waar vind je de bedragen?

• DEGIRO: het Jaaroverzicht toont de waarde op 1 januari en 31 december, bruto en netto dividend, dividendbelasting per land en stortingen en opnames. Kosten staan in een apart overzicht.
• ABN AMRO: het “Overzicht Box 3 Beleggen Transacties” (2018 tot en met 2024) geeft de totalen van aankopen en stortingen en van verkopen en onttrekkingen.
• Rabobank en ING hebben speciale overzichten voor werkelijk rendement.
• Meesman heeft een uitleg-pdf en een Excel-export van je transacties.

Per bank en broker staat het uitgebreid op jaaroverzichten.

Meer over de algemene berekening lees je op werkelijk rendement berekenen. Bezit je ook crypto, kijk dan op werkelijk rendement crypto. Je eigen cijfers reken je door in de rekentool.

Bronnen

• Belastingdienst — Rekenvoorbeelden berekening werkelijk rendement
• Belastingdienst — Wat is mijn werkelijk rendement?
• Belastingdienst — Veelgestelde vragen (gemiddeld rendement aandelen)
• Belastingdienst — Welke gegevens geef ik door?
• Forum Fiscaal Dienstverleners — Vragen en antwoorden opgaaf werkelijk rendement
• Wet inkomstenbelasting 2001, art. 5.27–5.30
• Aanbieders: ABN AMRO, Meesman
• Ter aanvulling (niet officieel): FiscAlert — Q&A werkelijk rendement, PortfolioSpiegel — DEGIRO-jaaroverzicht

Veelgestelde vragen

Hoe bereken ik het werkelijk rendement op mijn aandelen?

Brutodividend plus de waarde op 31 december, min de waarde op 1 januari, min aankopen en stortingen, plus verkopen en onttrekkingen. Is het totaal over je hele vermogen negatief, dan is je werkelijk rendement € 0.

Vul ik bruto of netto dividend in?

Bruto, dus vóór aftrek van dividendbelasting. Bleef het dividend op je beleggingsrekening, tel het netto bedrag dan ook op bij de stortingen, anders tel je het dubbel. De ingehouden Nederlandse dividendbelasting kun je gewoon verrekenen.

Moet ik alle aankopen invullen of alleen mijn stortingen?

Dat hangt af van je rekening. Staan geld en effecten samen bij je broker, dan zijn je stortingen het geld dat je naar je broker overmaakte plus het netto dividend dat op de rekening bleef. Je onttrekkingen zijn het geld dat je terughaalde plus de kosten die eraf gingen. Heb je een aparte tegenrekening bij een bank, dan vul je bij je beleggingen de aankopen en verkopen in.

Mag ik transactiekosten aftrekken?

Nee. Transactie-, beheer- en bewaarkosten zijn niet aftrekbaar. Zorg ook dat ze niet ongemerkt als verlies meetellen: tel kosten die van je rekening gingen op bij de onttrekkingen.

Telt ongerealiseerde koerswinst mee?

Ja. Ook een waardestijging van aandelen die je nog hebt, telt als rendement.

Hoe zit het met een ETF die dividend herbelegt?

Bij een fonds dat dividend binnen het fonds herbelegt, zit het dividend in de koers. Je ziet het dan terug in de waardeverandering en vult geen apart dividend in.

Welk jaar loont het meest voor beleggers?

Vaak 2022, omdat aandelen dat jaar gemiddeld daalden. In 2021 en 2023 stegen ze gemiddeld flink, dan loont het minder vaak.